NATTAN

Przebojowe Zestawienie Hitów 20 lat później

https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.0-9/1533767_862662257121853_6835138560439546856_n.jpg?oh=b4f553cbb55bb8ef85d6850feaa0a1ba&oe=58EF5089

Tak to się zaczęło

Ciężko powiedzieć, kiedy nastolatek zaczyna odczuwać fascynację muzyką. Czy zaszczepił ją we mnie ten, kto pierwszy pokazał mi BRAVO? Przez kilka lat wstawałem przecież przed 6 rano, by w co drugi czwartek kupić je natychmiast po otwarciu najbliższego kiosku. A może zrobiła to wakacyjna koleżanka, Kasia W.? Na kolonii w Jastrzębiej Górze podczas mini-playback show wykonała Smooth Criminal Michaela Jacksona i zaprosiła mnie do tańczenia w tle. Mieliśmy wtedy po 10-11 lat i na pewno ten moment zapoczątkował moją fascynację Jacksonem, a być może i ogólnie muzyką.

Jako nastolatek miałem swój magnetofon i sporo kaset, głównie Michaela. Kaseta to takie małe, płaskie plastikowe pudełko z dwiema dziurkami i nawiniętą wewnątrz taśmą magnetyczną, na której można nagrywać i z której odtwarzać muzykę.

http://www.ckm.pl/files/2014_05/kaseta-magnetofonowa-4b5a75e0b63620a9b03b5ccbfaa5b5bb_1d1561.jpgFot.: Kaseta magnetofonowa; źródło: ckm.pl

Co dziwne, dość długo nie byłem świadomy istnienia i przydatności radia - dopiero w 1995 znajoma Renata W. zachęciła mnie do słuchania Komputerowej Listy Przebojów w radiu Zet. Pech, że akurat gdy listy słuchałem po raz pierwszy, wypadło z niej You Are Not Alone Jacksona, a ja uroniłem kilka łez. 

Mimo to komputerowej słucham później bardzo często, a gdy do notowania wchodzi Stranger In Moscow Michaela zaczynam kombinować, jak tu głosować, by jednocześnie nie narazić mamy na wysokie rachunki. Zauważam, że bardzo krótkie połączenie z numerem 0700 powoduje naliczenie tylko 1 impulsu, muszę się tylko szybko rozłączyć. Umawiam się więc z kolegą z klasy, Mariuszem B., że gdy tylko pierwsze nuty Stranger In Moscow wybrzmią w radiu Zet, to dzwoni do mnie, ja przygotowany z jakimś zeszytem w ręce odbieram, Mariusz się rozłącza, a ja udaję, że dyktuję mu lekcje, podczas gdy naprawdę dzwonię do Zetki i rozłączam się po kilku sekundach. Potem słyszę, ile głosów zebrał Michael (ach, te czasy, kiedy komputer wyczytywał ich liczbę - było to naprawdę wiarygodne) i albo się cieszę, bo zdobywa szczyt, albo myślę, że jutro muszę się jeszcze bardziej sprężać z dzwonieniem i rozłączaniem się. Kochana Mutterko, przepraszam Cię za te koszta, na które Cię wtedy naraziłem - miałem 14 lat! Swoją drogą, łepetyna chyba nie od parady, skoro wymyśliłem takie kombinacje.

Gdzieś w międzyczasie, wzorując się na BRAVO, układam dwie swoje listy przebojów: jedną w małym żółtym notatniku (50 miejsc), który niestety zgubiłem, i drugą, obejmującą tylko piosenki Michaela Jacksona - ta powstawała co miesiąc przez rok albo dwa. Siadałem wtedy wygodnie, przesłuchiwałem wszystkie kasety MJ, przyznawałem punkty w kilku kategoriach, sumowałem i wyłaniałem ulubiony kawałek. Zapisałem tymi listami cały zeszyt i zacząłem zapisywać nowy, niestety pierwszy ukradł (lub złośliwie i skutecznie przede mną schował) ktoś z wakacyjnego obozu w Pszczewie w 1997 (po co ja go tam zabierałem?), a drugi zniknął w niewyjaśnionych okolicznościach.

27 grudnia 1996 otworzyłem inny czysty zeszyt i postanowiłem stworzyć swoją listę przebojów. Z notowania w BRAVO wyłoniłem 20 piosenek i ułożyłem je w odpowiedniej kolejności, pod spodem dopisując 5 propozycji na kolejny tydzień. Za tydzień wszystko powtórzyłem - a po 20 latach piszę to podsumowanie. Żeby nie używać oklepanej nazwy ‘lista przebojów’, swoją nazwałem Przebojowym Zestawieniem Hitów (w skrócie P’Z’H).

https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t31.0-8/s960x960/1072110_521192011268881_99642764_o.jpg?oh=137dc637cf12c504efb1a4bc37c14b98&oe=58D9B136Fot.: Skan pierwszego notowania P'Z'H.

Skomplikowane punktowanie

Lista przebojów to okazja do podsumowań - tych rocznych, wieloletnich lub z okazji okrągłego wydania zestawienia. Piosenkom trzeba więc przyznawać punkty za zdobyte miejsca oraz za liczbę tygodni spędzonych w P’Z’H. Nie jest to sprawa prosta i obecny system wypracowywałem latami - a wciąż uważam, że jest niedoskonały i nie do końca sprawiedliwy.

Najprościej jest z punktami za miejsca: miejsce 1. = 20 pkt., miejsce 20. = 1 pkt. Zastanawiałem się, czy wyróżniać najlepsze piosenki np. tak jak na Eurowizji, gdzie dwie najlepsze otrzymują odpowiednio 12 i 10 pkt., a kolejne od 8 do 1, ale uznałem, że ostatecznie zostanę przy pełnej proporcjonalności liczonej wg wzoru: PKT = 21 - MIEJSCE.

Sprawę komplikuje sprawiedliwe przyznawanie punktów za liczbę tygodni spędzonych w notowaniu. Zbyt długie przebywanie w P’Z’H nie może być wyraźnie bardziej doceniane niż krótsze, ale przy zajmowaniu wyższych miejsc. Uznałem więc, że za pierwszy tydzień piosenka dostanie 13 pkt., a za każdy kolejny odrobinę mniej. Oddaje to funkcja:

PKT = 13*(liczba tygodni)*0,995^(liczba tygodni-1)

To nie wszystko! O wiele łatwiej przecież utrzymać się w notowaniu, gdy nie wchodzi do niego żadna nowość niż gdy pojawia się ich 5. Punkty za liczbę tygodni są więc dodatkowo mnożone przez 1+0,1*(średnia liczba nowości). Czyli gdy w P’Z’H pojawia się średnio 1 nowość, to punkty tygodniowe są mnożone przez 1,1 - gdy 4 nowości,to przez 1,4.

Sprawa polska

Gdy tworzyłem Przebojowe uznałem, że nie ma w nim miejsca dla polskich wykonawców. Nie umiem wyjaśnić, skąd ta zasada, ale trzymam się jej nadal. Przez 20 lat P’Z’H zdarzyły się jednak wpadki - piosenki brzmiące bardzo zagranicznie okazały się być polskimi. I tak, w 2006 w notowaniu pojawili się East Clubbers oraz DJ Magic, w 2015 Mary Komasa, a w 2016 Heroes Get Remembered. W propozycjach znalazła się też jedna piosenka z polskim tytułem! To Jesteś Moim Snem brytyjskiego boysbandu Worlds Apart - kawałek nagrany w 1997 ponoć w podziękowaniu dla polskich fanek zespołu.

Rekordy

Najwięcej razy na szczycie: Britney Spears Gimme More (28)

Najwięcej razy w notowaniu: Britney Spears Gimme More (109)

Co najmniej 100 razy w notowaniu:
Britney Spears Gimme More (109),
Britney Spears Womanizer (104),
Timmy Trumpet & Savage Freaks (102)

Największy awans: 'N Sync It's Gonna Be Me (z 19. na 1.)

Największy spadek: Toni Braxton Spanish Guitar (z 5. na 20.)

Najkrócej przebywająca w P’Z’H piosenka, która dotarła do szczytu: Falco Out Of The Dark (3 tygodnie)

Liczba piosenek, które dotarły na szczyt: 295

Wykonawca z największą liczbą numerów 1: Britney Spears (25, w tym 4 duety, w sumie 215 tygodni na szczycie)

***

Podsumowanie 20 lat P'Z'H jest dostępne na stronie Przebojowego Zestawienia Hitów.